PTE, TOEFL và Duolingo English Test: Sự trỗi dậy của các chứng chỉ tiếng Anh cạnh tranh với IELTS

IELTS vẫn là lựa chọn quen thuộc, nhưng không còn là con đường duy nhất để học sinh chứng minh năng lực tiếng Anh. PTE Academic, TOEFL iBT và Duolingo English Test đang phát triển nhanh nhờ những ưu điểm như thi trên máy tính, trả kết quả sớm và phù hợp với từng nhóm trường, quốc gia hoặc kế hoạch du học khác nhau.

Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng cho nhiều gia đình: Con nên tiếp tục học IELTS hay chuyển sang một chứng chỉ khác để tiết kiệm thời gian và tăng cơ hội đạt mục tiêu?

Câu trả lời không nằm ở việc chứng chỉ nào “dễ nhất”, mà ở việc chứng chỉ nào phù hợp nhất với năng lực, điểm đến và thời hạn sử dụng của con.

PTE Academic: Lựa chọn đáng chú ý với học sinh quen thi trên máy

PTE Academic là bài thi hoàn toàn trên máy tính, đánh giá bốn kỹ năng Nghe, Nói, Đọc và Viết. Kết quả thường được trả trong khoảng hai ngày làm việc.

Theo Pearson, PTE được hơn 4.000 cơ sở giáo dục trên thế giới công nhận, đồng thời được chính phủ Anh, Úc, Canada và New Zealand chấp nhận cho một số mục đích học tập, làm việc hoặc di trú.

PTE có thể phù hợp với học sinh:

• Sử dụng máy tính thành thạo.
• Có phát âm rõ và khả năng phản xạ nhanh.
• Không thoải mái khi phải nói trực tiếp với giám khảo.
• Cần kết quả trong thời gian tương đối ngắn.
• Dự định học tập hoặc làm việc tại những nơi chấp nhận PTE.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng PTE “dễ hơn IELTS”. Bài thi có yêu cầu riêng về tốc độ xử lý, khả năng tập trung và kỹ năng thực hiện nhiều nhiệm vụ liên tiếp trên máy tính. Một học sinh giao tiếp khá nhưng chưa quen định dạng bài thi vẫn có thể mất điểm đáng kể.

TOEFL iBT: Trở lại mạnh mẽ với định hướng học thuật

TOEFL từ lâu đã gắn với môi trường đại học, đặc biệt trong nhóm học sinh dự định du học tại Hoa Kỳ hoặc theo học các chương trình sử dụng tiếng Anh học thuật.

Từ tháng 1/2026, TOEFL iBT áp dụng phiên bản mới với nội dung hiện đại hơn, bài thi có yếu tố thích ứng theo năng lực và thang điểm từ 1 đến 6. Trong giai đoạn chuyển tiếp đến tháng 1/2028, thí sinh vẫn nhận thêm mức điểm quy đổi theo thang 0–120.

TOEFL có thể là lựa chọn tốt nếu con:

• Dự định học tại Mỹ hoặc theo chương trình có tính học thuật cao.
• Có khả năng nghe bài giảng và ghi nhận thông tin nhanh.
• Đọc hiểu tốt các văn bản dài.
• Biết kết nối thông tin từ nhiều nguồn để trả lời.
• Có khả năng trình bày quan điểm bằng tiếng Anh một cách logic.

Đây không chỉ là bài thi kiểm tra từ vựng và ngữ pháp. TOEFL đòi hỏi học sinh sử dụng nhiều kỹ năng cùng lúc, gần với cách các em phải học tập trong môi trường đại học quốc tế.

Duolingo English Test: Nhanh, linh hoạt nhưng cần kiểm tra kỹ

Duolingo English Test, thường được gọi là DET, thu hút sự quan tâm nhờ hình thức thi trực tuyến tại nhà, thời gian thi tương đối ngắn và kết quả thường có trong khoảng hai ngày.

Theo đơn vị tổ chức, DET hiện được hơn 6.500 chương trình và cơ sở giáo dục sử dụng. Tuy nhiên, mức độ chấp nhận có thể khác nhau giữa từng trường, ngành và kỳ tuyển sinh.

DET có thể phù hợp với:

• Học sinh cần hoàn thiện hồ sơ trong thời gian ngắn.
• Người ở xa địa điểm tổ chức các kỳ thi quốc tế.
• Học sinh quen với cách học và thi trên môi trường số.
• Người dự định nộp hồ sơ vào nhiều trường có chấp nhận DET.

Sự thuận tiện của DET không đồng nghĩa với việc có thể thi trong bất kỳ điều kiện nào. Không gian thi, thiết bị, camera, âm thanh và hành vi của thí sinh đều phải đáp ứng quy định giám sát nghiêm ngặt.

Quan trọng hơn, một trường có chấp nhận DET không có nghĩa mọi ngành học, chương trình hoặc thủ tục visa liên quan đều sử dụng chứng chỉ này. Gia đình cần kiểm tra trực tiếp yêu cầu chính thức trước khi quyết định.

Vậy IELTS có đang mất vị thế?

Có sự cạnh tranh, nhưng IELTS chưa bị thay thế.

IELTS vẫn có lợi thế lớn nhờ mức độ nhận diện cao, phạm vi sử dụng rộng và hệ thống luyện thi phổ biến. Tuy nhiên, sự phát triển của PTE, TOEFL và DET cho thấy học sinh ngày nay đã có nhiều lựa chọn hơn.

Một học sinh có nền tảng tiếng Anh vững có thể chuyển đổi giữa các bài thi sau một giai đoạn làm quen. Ngược lại, nếu chỉ học thuộc mẫu và luyện mẹo, việc đổi từ IELTS sang PTE, TOEFL hay DET đều khó khăn.

Trước khi đăng ký học, gia đình cần trả lời 5 câu hỏi

• Con cần chứng chỉ để xét tuyển, du học, học bổng, việc làm hay di trú?
• Trường và ngành học dự kiến chấp nhận những chứng chỉ nào?
• Chứng chỉ đó có phù hợp với yêu cầu visa hay không?
• Con mạnh về giao tiếp trực tiếp, tiếng Anh học thuật hay thao tác trên máy tính?
• Gia đình còn bao nhiêu thời gian trước hạn nộp hồ sơ?

Nếu chưa trả lời rõ năm câu hỏi này, phụ huynh chưa nên chọn khóa học chỉ vì thấy nhiều người đang theo học.

Một bài kiểm tra đầu vào chưa đủ để chọn chứng chỉ

Điểm đầu vào chỉ cho biết con đang ở đâu. Để lựa chọn đúng, cần xem thêm:

• Mục tiêu học tập và quốc gia dự kiến.
• Điểm mạnh, điểm yếu của từng kỹ năng.
• Khả năng học thuật và phản xạ giao tiếp.
• Mức độ thành thạo khi thi trên máy tính.
• Thời gian có thể dành cho việc chuẩn bị.
• Mốc điểm và thời hạn cần sử dụng chứng chỉ.

Tại UNIHUB, học viên được đánh giá năng lực và tư vấn theo mục tiêu thực tế trước khi xây dựng lộ trình. Có học sinh nên tiếp tục IELTS; có em phù hợp hơn với TOEFL; một số trường hợp có thể chuyển đổi sang PTE hoặc luyện DET để kịp hoàn thiện hồ sơ.

Chứng chỉ phù hợp không phải chứng chỉ được quảng cáo nhiều nhất. Đó là chứng chỉ được nơi con hướng tới chấp nhận, phù hợp với năng lực của con và giúp gia đình đạt mục tiêu với lộ trình hợp lý nhất.